آموزش وردپرس
خانه / گزارش کار / بیوشیمی ( گزارش کار ) / بررسی میکروسکوپی ادرار- CSF

بررسی میکروسکوپی ادرار- CSF

بررسی میکروسکوپی ادرار(سلول،کریستال،سیلندر)

به منظور جست و جوی سلول ، کریستال و یا سیلندر در ادرار، باید از رسوب ادراری استفاده کنیم، بدین صورت که:

  • ابتدا لوله حاوی نمونه را برای 5 دقیقه در دور 1500 تا 3000 Rpm سانتریفیوژ میکنیم.
  • سپس به میزان لازم از مایع مورد نظر برای تعیین میزان پروتئین برمیداریم.
  • حال مایع رویی رسوب را دور میریزیم ، به طوری که حدود 1ml باقی بماند و سپس چند ضربه به لوله میزنیم تا بتوانیم در مراحل بعد، از رسوب استفاده کنیم.

*برای انجام این کار نمونه ادرار ما باید تازه باشد و ترجیحا از نمونه وسط ادرار استفاده شود.

اکنون محتویات باقی مانده را روی لام ریخته و روی آن لامل میگذاریم و با میکروسکوپ بررسی میکنیم که ابتدا با لنز 10 و سپس با لنز 40(بزرگنمایی400) بررسی دقیق انجام میدهیم.

سلول ها:

  1. Rbc: به صورت دیسک های مقعرالطرفین و صاف مشاهده میشوند.

اگر ادرار رقیق یا هیپوتونیک باشد،rbc ها متورم شده و نهایتا پاره میشوند که به این اشکال،shadow cell (سلول سایه) و یا  ghost cell(سلول روح) میگویند.

اما اگر ادرار غلیظ یا هایپرتونیک باشد،rbc ها آب از دست داده و چروکیده میشوند که به آنها crenated cell(سلول کنگره دار) و یا dysmorphic cell (سلول بدشکل) میگویند.

حالات خاص:

  • اگر نوار ادرار خون را مثبت نشان دهد ولی زیر میکروسکوپ چیزی نبینیم،علت هموگلوبین اوری است که توسط نوار ادراری شناسایی شده.
  • اگر نوار ادراری خون را منفی نشان دهد ولی زیر میروسکوپ rbc ببینیم،یا اشتباه از تشخیص ماست و یا تداخل ناشی از آسکوربیک اسید است.
  1. Wbc: به صورت سلولهایی با هسته ی مشخص و اندازه ای بین سلول های پوششی و rbc مشاهده میشوند.

اگر ادرار رقیق باشد،نوتروفیل ها متورم میشوند و glitter cell(سلول درخشان) را بوجود می آورند.

همچنین اگر wbc ها به طور مجموعه ای کنار هم قرار بگیرند،clump نامیده میشوند و خبر از وجود التهاب میدهند.

  1. Epithelial cells:

URIN066

library .med. utah. edu

Squamous epithelial cells: سلول های پوششی شنگفرشی به صورت سلول هایی بسیار بزرگ ،شفاف، پهن، نامنظم ،حاوی مقادیر زیاد سیتوپلاسم و یک هسته مرکزی  در ادرار مشاهده میشوند.

Transitional epithelial cells: به اشکال کروی،گلابی شکل، چندضلعی و دم دار دیده میشوند که این تفاوت بدلیل جذب مقادیر متفاوت آب است.

Renal tubular epithelial cells: تشخیص آنها سخت است و برای این کار از رنگ آمیزی حیاتی استفاده میشود. به اشکال چندضلعی،بیضی و گرد با سیتوپلاسم گرانولار دیده میشوند و بر خلاف بافت ترنزیشنال،آب جذب نمیکنند و متورم نمیشوند.

*دفع سلولهای پوششی در خانم ها بیشتر از آقایان است.

  1. Spermatozoa: اسپرم به صورت سلولی دارای دم بلند و سیتوپلاسم کم ممکن است در ادرار مشاهده شود که در آقایان نباید دفع شود و در صورت مشاهده باید گزارش شود،اما در بانوان گزارش نمیشود.

میکرو ارگانیسم ها:

  1. Bacteria: به صورت سلول تیره بسیار کوچک که معمولا دارای حرکت است دیده مشود.

نکات:

  • نمونه تازه باشد
  • شرایط استریل رعایت شده باشد
  • به سایر نتایج توجه شود
  • گزارش هماهنگ با کشت باکتری باشد

 

  1. Yeast: مخمرها به صورت سلولهای صاف،بیرنگ و بعضی از آنها دارای جوانه هستند.

card-20297339-front

studydroid . com
  1. Parasite : نوع اگل در ادرار قابل تشخیص است:

 

تریکوموناس واژینالیس: انگل تاژکدار، گلابی شکل و دارای حرکت سریع و چرخشی در ادرار تازه است.

تخم اکسیور: بیضی شکل و دارای یک کناره صاف و یک کناره برآمده است.

تخم شیستوزوما هماتوبیوم: دارای یک خار انتهایی برجسته است.

 

کریستالهای ادرار:

  1. کریستال های اسید اوریک: معمولترین کریستال موجود در ادرار اسیدی است و اهمیت بالینی ندارند.

شامل دو نوع میباشند:

  • آمورف (بیشکل): که به صورت شن ریزه در ادرار اسیدی پراکنده شده اند.

5469868

uoitclinicalbiochemistry.weebly.com   
  • کریستال اسید اوریک: به صورت کریستال های شفاف با رنگ تقریبا گلبهی با اشکال مختلف لوزی،چهارضلعی،شش گوش،سنگ چاقو تیز کنی و… دیده میشوند.

card-26942340-front

 

  1. کریستالهای فسفات: در اکثر کریستالهای قلیایی وجود دارند.

شامل سه نوع میباشند:

  • آمورف: به صورت شن ریزه در ادرار قلیایی پراکنده شده اند.
  • فسفات کلسیم: به صورت منشورهای نازک و سوزن های امتداد یافته هستند که ممکن است ایجاد روزت یا ستاره نمایند.
  • تریپل فسفات: به صورت منشورهای 6 ضلعی منتظم هسنتد و مشابه در تابوت هستند.

sddqwdw

imgkid.com
  1. کریستالهای کلسیم:

 

  • اگزالات کلسیم: در هر PH ادرار قابل رویت هستند و به دو شکل مونوهیدرات و دی هیدرات هستند.

کریستالهای دی هیدراته معمول ترند و عموما به صورت پاکت نامه هستند.کریستال های مونوهیدرات،کوچک و به اشکال بیضی،تخم مرغی و یا دمبلی شکل هستند.

crystal-calcium-oxalate-monohydrate

مونوهیدرات

 

URIN077

                دی هیدرات                                                                                                                                                           library .med .utah .edu
  • کربنات کلسیم: به ندرت در ادرار قلیایی یا خنثی یافت میشوند. به صورت اجسام کروی در حالت منفرد، در حالت جفت به صورت دمبلی و یا در واحدهای چهارتایی به صورت صلیب دیده میشوند.
  • سولفات کلسیم: به صورت کریستال های سوزنی شکل نازک،بلند و بیرنگ در ادرار اسیدی قابل مشاهده است.
  • فسفات کلسیم: به صورت منشوری نازک و دراز و بدون رنگ با یک گوشه نوک تیز که به صورت گل رز یا ستاره دیده میشوند یا بصورت صفحات بزرگ،نازک با حاشیه نامنظم و گرانولار هستند.

 

  1. کریستالهای آمینو اسیدی:

 

  • سیستئین: مهمترین کریستال آمینواسیدی است و به صورت صفحات 6 ضلعی بیرنگ و بسیار واضح دیده میشوند. در PH کمتر از 2 ویا در محیط قلیایی محلول هستند(دیده نمیشوند)

URIN079

library .med .utah .edu
  • تیروزین: اشکال سوزنی ظریف،زرد و یا بیرنگ هستند که ممکن است به صورت مجتمع،دسته شده ویا روزت دیده شوند.

qtkwqLFjal2yab3DfWRN6w_m

quizlet . com
  • لوسین: خیلی نادرند، اجسامی کروی با خطوط متحدالمرکز و به رنگ زرد تا قهوه ای هستند و ممکن است با قطره چربی اشتباه گرفته شوند.

 

  1. کریستالهای متابولیتی:

 

  • کلسترول: به صورت صفحات بزرگ،پهن،شفاف با گوشه های بریده میباشند. و مشاهده ی آنها به ندرت اتفاق می افتد.

7878239a7ccce89ee0bd6142109b6d33

pinimg . com
  • بیلی روبین: به صورت تجمعاتی از اجسام سوزنی نازک زرد تا قهوه ای در ادرار اسیدی هستند. زمانی گزارش میشوند که توسط نوار ادراری و یا آزمایش شیمیایی بیلی روبین مثبت شده باشد.
  • هموسیدرین: به صورت گرانول های درشت زرد،قهوه ای هستند.

 

  1. کریستالهای دارویی:

 

  • سولفونامیدها:عموما به صورت اشکال متفاوت سوزنی بیرنگ، به شکل دسته یا روزت قهوه ای گندم مانند با اتصالات مرکزی یا سوزن هایی به شکل بادبزن یا اجسام کروی قهوه ای در ادرار اسیدی دیده میشوند.
  • آمپی سیلین: به صورت اجسام سوزنی بیرنگ نازک در ادرار اسیدی پس از قرار گرفتن در یخچال تشکیل میشوند.
  • مواد رادیو گرافی: اجسام سوزنی شکل بلند بیرنگ به شکل دسته ای هستند.

 

سیلندرهای ادرار:

معمولا دارای لبه موازی و دو انتهای گرد هستند.که بر حسب قطر و شکل توبول،محل تشکیل،شکل و اندازه با یکدیگر تفاوت دارند.

سیلندروئید: اگر یک انتهای سیلندر خوب تشکیل نشده باشد و به صورت امتداد یافته و خیلی نازک باشد،به آن سیلندروئید گفته میشود و به طور مجزا از سیلندرها شمارش و گزارش نمیشند.(هر سیلندروئید را مانند یک سیلندر در نظر میگیریم)

  • سیلندرهای ماتریکسی:
  • سیلندر های هیالن: معمولترین سیلندرهای ادرار هستند،دارای دو کناره موازی و دو انتهای گرد هستند، بیرنگ بوده و در نور بالا یا حتی ملایم احتمال خطا و عدم مشاهده وجود دارد.

URIN069

library .med .utah .edu
  • سیلندر مومی: بر خلاف هیالین ضریب انکسار بالایی داشته و به راحتی مشاهده میشوند. با قوام سخت و انعطاف پذیری کم در هنگام عبور از درون توبولهای  کلیه دچار پیچیدگی میشوند و به صورت سیلندرهای کوتاه با دو انتهای مشخص صاف است.

URIN074

library .med .utah .edu
  • سیلندرهای سلولی: اساس آنها سیلندر هیالین است که توسط سلولهای مختلف پر شده.
  •   سیلندر های رنگدانه ای:

سیلندر هموگلوبین: ظاهر یکنواخت بارنگ زرد تا قهوه ای

سیلندر میوگلوبین: مشابه هموگلوبین

سیلندر بیلی روبین: گلبول قرمز فاسد شده و زرد رنگ

 

*رشته های موکوس،سلولهای اپی تلیال سنگفرشی رول شده، فیبرهای پوشک یکبار مصرف یا رشته های پنبه ممکن است با سیلندر اشتباه شوند که با کسب تجربه این خطاها رفع میشوند.

 

loadbinary_004

شمای کلی از برخی اجزای ادرار

 

مایع مغزی-نخاعی(CSF) :

نمونه گیری و جمع آوری آن توسط پزشک و عموما برای افراد بزرگسال از بین L3 , L4 و در کودکان بین L4, L5  انجام میشود.

تقسیم مایع مغزی-نخاعی: (ترتیب پر نمودن لوله ها را باید بدانیم)

  1. مخصوص آزمایشهای بیوشیمی و سرولوژی(چرا که ممکن است حین نمونه گیری،آلودگی باکریایی یا خونی رخ بدهد که برای آزمایشات هماتولوژی و یا میکروبیولوژی مناسب نباشد)
  2. مخصوص آزمایشات میکروبیولوژی
  3. مخصوص بخش هماتولوژی
  4. مخصوص تایید تست های میکروبیولوژی(بدلیل اهمیت زیاد)

نگهداری نمونه CSF:

لوله های میکروبیولوژی: 20تا°25

لوله های هماتولوژی: 2تا°8

لوله های بیوشیمیایی و سرولوژی:30- تا °15-

خصوصیات فیزیکی:

نمونه نرمال شفاف و بیرنگ و فاقد چسبندگی است.

ولی در گزارش بیمار به صورت شفاف،ابری،کدر،شیری،گزانتوکرومیک،خونی،بیرنگ،قرمز،زرد و سفید اعلام میشود.

گاهی پس از برخورد ضربه آزمایش CSF درخواست میشود که برای مشاهده خونریزی جمجمه انجام میشود، اما گاهی هنگام نمونه گیری از رگ عبور میکنیم و خونریزی ایجاد میشود و خون داخل نمونه ورود پیدا کرده که به آن traumatic tap میگویند و جواب مثبت کاذب میدهد.

اما برای تمایز تروماتیک تپ از خونریزی تحت عنکبوتیه چند راه وجود دارد:

  1. توزیع خون: در خونریزی مغزی توزیع خون در هر سه لوله یکنواخت است، در حالی که توزیع خون در تروماتیک تپ در لوله اول زیاد و در لوله های بعدی کمتر میشود.
  2. مایع رویی گزانتوکرومیک: وقتی rbc حدود 1-2 ساعت در مجاورت CSF قرار میگیرد شروع به همولیز میکند پس میتواند نشانه ی خونریزی قدیمی تر(خونریزی مغزی) باشد ولی در تپ تروماتیک،مایع رویی گزانتو کرومیک تشکیل نمیشود. رنگ صورتی: خون کم، رنگ نارنجی: خون زیاد، رنگ زرد: خون قدیمی
  3. تولید لخته: در خونریزی زیر عنکبوتیه معمولا لخته نمیشود درحالی که نمونه تروماتیک لخته میشود.
  4. بررسی میکروسکوپی: در خونریزی مغزی احتمال دیدن بلعیده شدن گلبول های قرمز توسط ماکروفاژها دیده میشود.

 

 

 

22 like
Print Friendly, PDF & Email

درباره ی سجّاد علیا

سجّاد علیا
مدیر اجرایی وبسایت علوم آزمایشگاهی پزشکی و بالینی نویسنده بخش خبری نویسنده بخش ایمونوهماتولوژی نویسنده بخش هورمون شناسی نویسنده بخش بیوشیمی پزشکی

9
سوال یا نظری دارید؟ بنوبسید

avatar
5 Comment threads
4 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
6 Comment authors
لیلاسجّاد علیاعادل اميرخانىسجّاد علیاامید Recent comment authors
  Subscribe  
newest oldest most voted
Notify of
لیلا
Guest
لیلا

سلام وسپاس بیکران. میشه لطفا تست solobility راتوضیح بدید دقیق.ممنون از زحماتتون.

امید
Guest
امید

سلام خسته نباشید . اگرمیتونستم دستتون رو میبوسیدم دست مریزاد . قابل ستایشه

مهرنوش ادیب
Guest
m.adib

vaghan cheghadr kub o alii bud ! merciii

میلاد مسچی
Member

بی نظیر بود بود سجاد جان…عالی، کامل، پر محتوا، مفید با تصاویر آموزشی و گویا…قدردان زحماتت هستم..