آموزش وردپرس
خانه / مقالات / بخش سلامت / ویتامین D

ویتامین D

معرفی کلی:

ویتامین D یا ویتامین نور خورشید که از آن به عنوان یک هورمون هم نام برده می‌شود، یک ویتامین محلول در چربی است که از تابش اشعه فرابنفش نور خورشید به پوست انسان و تبدیل ۷-دهیدروکلسترول طی یک واکنش غیرآنزیمی به پره‌ویتامین D که این ترکیب پس از چند ساعت به کوله کلسیفرول تبدیل می‌شود، به وجود می آید.

کوله کلسیفرول در کبد تحت آنزیم ۲۵-هیدروکسیلاز به ۲۵-هیدروکسی کوله کلسیفرول تبدیل می‌شود که این ترکیب سپس به کلیه رفته و در توبول‌های ابتدایی کلیه تحت آنزیم ۱-هیدروکسیلاز به ۲۵,۱-دی هیدروکسی کوله کلسیفرول یا کلسی تریول تبدیل میشود که فعال ترین شکل ویتامین D است.

نکته ای که باید به آن توجه کرد این است که برای فعال سازی ویتامین D که در مرحله کلیوی رخ می دهد به هورمون پاراتیروئید نیاز است و اگر در بدن شخصی این هورمون وجود نداشته باشد تولید ویتامین D نیز تقریبا به طور کامل متوقف می‌شود.۱

نکته بعدی آن که نفوذ اشعه فرابنفش در پوست بستگی به مقدار ملانین پوست، نوع لباس، سد شدن مسیر توسط شیشه پنجره، ضد آفتاب و از همه مهم‌تر آلودگی هوا وابسته است.۲

اثرات:

این هورمون باعث جذب کلسیم از روده می‌شود، به این صورت که با افزایش تولید یک پروتئین متصل شونده به کلسیم به نام کالبیندین در حاشیه برسی سلول‌های اپی تلیال روده موجب افزایش جذب کلسیم از روده می‌شود.

پس از این اثر، نوبت به رسوب کلسیم در استخوان می‌رسد که ویتامین D نقش مهمی را در این مرحله ایفا می‌کند.

از اثرات دیگر این هورمون میتوان به کاهش دفع کلسیم از کلیه ها هم اشاره کرد، به این صورت که با اثر بر توبول‌های کلیوی باعث بازجذب کلسیم میشود. (این یک اثر ضعیف است و در تنظیم غلظت این ماده در مایع خارج سلولی، اهمیت کمی دارد)

یک اثر دیگر ویتامین D این است که جذب فسفات از روده را افزایش و دفع آن از کلیه را کاهش می دهد. (این هم یک اثر ضعیف است)

کمبود:

کمبود ویتامین D بدون توجه به سن در سطح جهان بسیار شایع است، به طوری که گفته میشود ۸۰ درصد مردم در ایران دچار کمبود این ویتامین هستند.۳

کمبود ویتامین D را در کودکان راشیتیسم و در بالغین استئومالسی گویند.

راشیتیسم در اثر اختلال در معدنی شدن استخوان‌های در حال رشد به وجود می آید. تصویر رادیوگرافی پهن شدن صفحه رشد اپی‌فیزیال را نشان می‌دهد که تظاهرات بالینی آن به شکل پهن شدن مچ دست و مچ پا می‌باشد. راشیتیسم در بهار شایع‌تر است زیرا ویتامین D ای که در تابستان قبل تولید و در کبد ذخیره شده‌ است، در زمستان مصرف می‌شود پس علائم بالینی راشیتیسم در بهار تظاهر پیدا می‌کنند. از دیگر نشانه‌های آن میتوان به کاهش سطح سرمی کلسیم و فسفر (بسیار شدید‌تر) اشاره کرد. اگر سطح کلسیم خون از ۷mg/dl کمتر شود، علائم تتانی ظاهر می‌شوند.

استئومالسی به دلیل دمینرالیزاسیون استخوان‌ها و در نهایت کاهش دانسیته استخوانی و بروز شکستگی های کاذب به خصوص در ستون فقرات، ران، بازو و لگن است.

مسمومیت:

مسمومیت ویتامین D را میتوان با سطح سرمی افزایش یافته کلسیم (هایپر کلسمی) و فسفر (هایپر فسفاتمی) و در نهایت بروز کلسفیکاسیون بافت نرم کلیه، ریه، قلب و پرده صماخ (که باعث کری میشود) شناسایی کرد.

منابع:

ویتامین D به طور طبیعی در روغن ماهی، ماهی ها، شیر، کره، زرده تخم مرغ و جگر وجود دارد.

شیر انسان و شیر غنی نشده گاو منبع فقیری از این ویتامین هستند، اما اکثر شیر خشک ها با این ویتامین غنی شده‌اند.

از نظر تئوری در معرض نور خورشید قرار گرفتن به مدت ۱۰-۱۵ دقیقه دو تا سه بار در هفته کافی است تا در بزرگسالان از استئومالسی جلوگیری کند.۴

 


۱. فیزیولوژی, گایتون و هال – ویراست دوازدهم ۲۰۱۱

۲. اصول تغذیه, کراوس – ویراست سیزدهم ۲۰۱۳

۳. عصر ایران – کمبود ویتامین D در 80 درصد ایرانی‌ها http://goo.gl/Tqe9TU

۴. اصول تغذیه, کراوس – ویراست سیزدهم ۲۰۱۳

4 like
Print Friendly, PDF & Email

درباره ی حسین پورغفار

حسین پورغفار
نویسنده بخش سلامت

10
سوال یا نظری دارید؟ بنوبسید

avatar
5 Comment threads
5 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
6 Comment authors
میلاد مسچیسورین زادحیدرامیراکبری(سرپرست تیم - مدیر مسئول سایت)زینب عابدی ( مدیر بخش سلامت )حسین پورغفار Recent comment authors
  Subscribe  
newest oldest most voted
Notify of
میلاد مسچی
Member

خیلی عالی بوووود شخصا مقالات مرتبط با ویتامین ها هستم…ممنون کار بسیار قوی ای بود

سورین زادحیدر
Member

خیلی خوب بود استفاده کردیم
ممنون

امیراکبری
Admin

بسیار عالی ، مفید و کامل بود .
ممنون

زینب عابدی
Member

خیلی خوب بود آقای پورغفار.شروع فعالیتتون در بخش سلامت رو هم تبریک میگم

سجّاد علیا
Member

حسین جان،شروع فعالیتت رو تبریک میگم. با آرزوی موفقیت های بیشتر ;)