آموزش وردپرس
خانه / گزارش کار / پاتولوژی ( گزارش کار ) / نگاهی اجمالی بر اصول کار و مراحل کلی در آسیب شناسی

نگاهی اجمالی بر اصول کار و مراحل کلی در آسیب شناسی

تکنیک آسیب شناسی:
پاتولوژی علم بررسی اتیولوژی ایجاد بیماری ها و مکانیسم آن می باشد.
دو زیرشاخه ی پاتولوژی تشریحی و بالینی است که اطلاعات ارائه شده در این مطلب مربوط به حوزه “پاتولوژی تشریحی ; یعنی مطالعه تغییرات ساختمانی اعم از میکروسکوپی و ماکروسکوپی می باشد .
پاتولوژی بالینی علم بررسی نمونه خون و تعداد سلولهای خونی و یا بررسی و کشت باکتری و غیره است.

به برداشتن نمونه از بافت زنده بیوپسی و نمونه برداری از بافت مرده اتوپسی گویند.
اگر نمونه از بخشی از ضایعه برداشته شود اینسیژنال بیوپسی و اگر تمام آن ضایعه به طور کامل برداشته شود اکسیژنال بیوپسی می گویند.

Tissue Fixation:
برای عمل فیکاسیون فرمالین10% بهترین محلول ثابت کننده (fixative)محسوب می شود.فرمالین محلولی بی رنگ با بوی تند و سوزآور است.بنابراین بایستی زیر هود با آن کار کرد.
از فیکساتیو برای حفظ ویژگی های مورفولوژیک بافت استفاده میشود گرچه برای مثال چربی ها در طی فیکساسیون تحت تاثیر فرمالین حل می شود و سلول تو خالی می شود اما ویژگی بالینی آن بافت حفظ میگردد
تمام روش های فیکساسیون به طور کلی سبب سفت شدن و انقباض بافت می شود به همین دلیل دیده شده که برای مثال جراح بافت(توده)ای که برداشته 8سانتی متر ولی بعد فیکساسیون در بخش پاتولوژی 7یا 7.5 سانتی متر اندازه زده می شود
فیکساتیو ها باعث کاهش تخریب آنزیماتیک می شوند(دلیل سفت شدن بافت نیز همین است) و جلوی رشد باکتری ها را می گیرند و ساختار ماکرومولکولی بافت را حفظ میکنند
دو روش فیکس داریم; شیمیایی و فیزیکی
_فیکساسیون فیزیکی گرم کردن با مایکروویو و یا منجمد کردن( به عنوان مثال در دستگاه frozen section که بوسیله این دستگاه با نیتروژن مایع توده را فریز میکنند و با میکروتوم برش میدهند “و این امکان را فراهم میکند تا در جراحی های و نمونه برداری هایی مثل سینه و تخمدان سریع تر به جواب برسیم”;وقتی نمونه را برداشتند دیگر داخل فیکساتیو نمیگذارند;بلافاصله آنرا در گاز پیچیده و به آزمایشگاه میفرستند;که اگر نتیجه بررسی توده خوش خیم بود فقط آنرا برمیدارند درغیر این صورت کل سینه برداشته میشود*دقت,کیفیت ِعمل این روش با روش روتین شیمیایی به یک اندازه نیست و در موارد خاص و به تعداد محدود صورت میگیرد).
_فیکساسیون شیمیایی با استفاده از مواد شیمیایی مثل فرمالین10%انجام میشود (در برخی موارد فرم اولیه خریداری شده به صورت فرمالین 36.5 و 37%میباشد که برای تهیه:بایستی 100سی سی از آن را با 900سی سی آب مخلوط کرد)
بهترین روش, فیکساسیون شیمیایی و بهترین محلول مورد استفاده در این روش فرمالین می باشد{اگر فرمالین10% در دسترس نبود در میتوان از الکل اتیلیک96% استفاده کرد ولی بازهم بهتر است که بافت به فرمالین منتقل شود}

در برخی موارد مانند بیوپسی بیضه که در تشخیص ناباروری استفاده میشود;””نمیتوان از محلول فرمالین استفاده کرد لذا از محلول بوئن(زرد رنگ و بدون بو)> استفاده از فرمالین باعث تخریب مورفولوژی بافت میگردد””
فرمالین در حرارت اتاق به اندازه 1میلی متر در ساعت در بافت نفوذ میکند.باید توجه داشت فرمالین در قسمتهای خارجی و بیرون ِبافت بیشتر نفوذ میکند به همین دلیل یک سری برش های اختصاصی در داخل بافت هایی مثل رحم لازم است تا فرمالین به درون آن نیز نفوذ کند.
به طور نرمال یک بافت کوچک مثل بیوپسی معده(که حدود 2..3میلی متر میباشد و با آندوسکوپی برداشته میشود) 4تا6 ساعت نیاز است تا در فرمالین بماند اما در نمونه های بزرگ مثل رحم حداقل 24ساعت زمان برای فیکساسیون با فرمالین لازم است و در نمونه های حاوی چربی زمان لازم به مراتب کمی بیشتر میشود  ”’در موارد اورژانسی باید حداقل زمان لازم برای ماندن ِبافت در فرمالین رعایت شود
بیشتر ماندن ِیک بافت داخل فرمالین محدودیتی ندارد. فقط در صورت بررسی های ایمنوهیستوشیمیایی زیاد ماندن بافت در محلول سبب از بین رفتن آنتی ژن های آن و ایجاد اشکال میشود.
_فاکتور های موثر در فیکساسیون:PH,درجه حرارت,میزان نفوذ فیکساتیو(~حجم بافت~اینکه بایستی بافت موردنظر در فرمالین غوطه ور شود)
باید توجه داشته باشیم که وقتی بافتی را در فرمالین میگذاریم بایستی بعد از چند ساعت رنگ آن از قرمز ِخونی به قهوه ای تبدیل شود که اگر مثلا بعد از یک روز این اتفاق نیفتاد و بافت همچنان نرم و قرمز روشن بود پس نمونه فیکس نیست و فیکساسیون به درستی انجام نشده است.
decalcification:برای نرم کردن بافت هایی مثل استخوان,HCL10% یا HNO3 استفاده میشود و اینکه که چقدر در اسید بماند میزان آن بستگی به اندازه استخوان دارد;چراکه باید دقت داشت بیشتر ماندن ِبافت در اسید خطرات حل شدن و نابودی بافت را در پی دارد

قبل از گذاشتن بافت در اسید آنرا ورقه ورقه میکنیم(در استخوان با اره برقی مثل ورقه های کالباس)و در اندازه مخصوصی برش میدهیم و سپس داخل اسید میگذاریم و در طول مدتی که بافت را در اسید گذاشتیم چند بار آنرا بررسی کرده و از میزان نرمی بافت اطلاع حاصل میکنیم و به این ترتیب از بیش از حد نرم شدن بافت نیز جلوگیری میکنیم(به همین دلیل است که توصیه میشود اسید را غلیظ نکنیم)
بافتی که به قسمت پاتولوژی منتقل میشود ابتدا توسط منشی بخش پاتولوژی پذیرش میشود( فرد مسئول قطعا بایستی اطلاعات بالینی و فیزیولوژیکی در این زمینه داشته باشد و بافتهارا بشناسد)—->مشخصات ِبرچسب شده روی بافت را با برگه درخواست مطابقت می دهد
سپس بافتها را زیر هود چیده, مجددا شماره ها را با برگه مریض و اسم ها و شماره هارا چک میکنیم,روی میز حتما بایستی جهت ِرعایت ِ بهداشت و ..از روزنامه یا کاغذ,سینی استفاده کرد و بعد از هر بار کار مجددا وسایل مذکور را پاکسازی و تجدید نمود;چراکه برای مثال کار با بافت توموریزه در آزمایشات قبلی ممکن است سبب اشتباه در تشخیص بدلیل آلودگی(انتقال و چسبیدن ِسلولهای توموری برای بافت بعدی) شود_سپس بافت را باز میکنیم..
“در تمامی مراحل ذکر شده همواره حضور یک کارشناس آزمایشگاه کنار پاتولوژیست لازم است”و تمام موارد و مراحل توسط وی ثبت میگردد.
طی عمل ِپاس دادن پاتولوژیست ظاهر بافت را بررسی کرده و از جای مناسب نمونه برداری میکند,بافت های کوچک را کلی مورد بررسی قرار میدهیم اما برای بافت های بزرگ نیاز به برداشتن ِنمونه کوچکی از بافت است که توسط پاتولوژیست یا کارشناس باتجربه آزمایشگاه انجام میشود
_برای فرایند پاس دادن,روی میز,زیر ِهود:سینی,کاغذ,روزنامه,تیغ,قیچی,پنس,سانتی متر,عینک(به سبب جلوگیری از پرتاب قطرات فرمالین به داخل چشم) قطره چکانهای حاوی ِ*ائوزین و *جوهر به عنوان وسایل موردنیاز موجود میباشد.
*ائوزین:رنگی که سیتوپلاسم را صورتی می کند(بافتهایی که اندازه خیلی کوچکی دارند ممکن است ضمن ِکار دیده نشوند و گم شوند>با زدن یکی دو قطره ائوزین از این اتفاق جلوگیری میکنیم)
*جوهر:باید از جوهری استفاده کنیم که وقتی بافت را در الکلهای مختلف میگذاریم رنگش نرود>برای رنگ کردن کناره های بافت ِحاصل از جراحی استفاده میشود;یعنی فرض کنید:بافت پوست مورد نظر یک ضایعه تومورال دارد,هنگام نمونه برداری یک مقدار از کناره های بافت (قسمت سالم) هم برداشته میشود.
بافت را هم برمیدارند که عود نکند
*نحوه علامتگذاری

*نحوه نوشتن شماره:

پزشک جراح هنگام تهیه نمونه بافت را طوری علامت گذاری میکند که جهت قرار گیری ِآن بافت به خوبی برای کارکنان بخش پاتولوژی مشخص باشد.
بعد از اینکه بافت ها پاس داده شد آنها را در ظرفهایی بنام basket میگذاریم-با “”مداد”” شماره نمونه را نوشته,نمونه های کوچک را در گاز میپیچیم و سپس روی آن شماره را میگذاریم.

در مواردی که فقط از قسمتی از بافت استفاده شده;باقیمانده بافت را حداقل تا 20روز نگه میداریم تا در صورت بروز خطاهای احتمالی مجددا از آن استفاده کنیم
حال بافت بایستی وارد دستگاهی شود به اسم ِ Tissue processor ;که یک ظرف بزرگ,حاوی 12عدد بشر است.

پروسسور

**ظرف اول و دوم __>فرمالین10% (ادامه فیکسایون در این دو ظرف انجام می شود)
**ظرف سوم,چهارم,پنجم و ششم__>الکل اتیلیک(65% …~96%) (آبگیری)
**ظرف هفتم,هشتم__>الکل مطلق (آبگیری کامل می شود)
**ظرف نهم و دهم__>گزیلول (شفاف سازی)
**ظرف یازدهم و دوازدهم که بشر آن از جنس فلزی است__>داخلش گرانولهای پارافین است (و زیرش Heater دارد),(بقیه بشرها از جنس شیشه است)
دستگاه را تنظیم میکنیم(که بافت در هر ظرف و بخش چه مدتی قرار بگیرد);به روش دستی یا اتومات
بعضی آزمایشگاهها برای اینکه پروسه را کوتاه کنند این کار را درون ماکروفر انجام می دهند.
حال بافت ها را از دستگاه خارج می کنیم __>بلوک های پارافینی تهیه میکنیم ;پارافین را ذوب میکنیم(ابتدا داخل قالب ها به اندازه 1میلیمتر پارافین مایع می ریزیم””همه ی قالبها را همزمان پر نکرده چراکه پارافین میبندد و 2یا3 عدد با هم انجام دهیم)سپس با پنس بافتهایی را که از دستگاه خارج کردیم باز کرده و ته ِ قالب قرار می دهیم,

{بافت ها را در یک جهت مناسب میگذاریم___>کوله کردن **فرآیندی مهم (به طور مثال در بیوپسی پوست) باید در جهتی بافت گذاشته شود تا وقتی پاتولوژیست نمونه را مورد بررسی قرار داد,از سطح به عمق یعنی اپیدرم درم و ..همه قابل رویت باشد }

شماره بافت را نیز کنارش می گذاریم,با پنس ته قالب فشار می دهیم سپس دوباره روی آن پارافین می ریزیم,tissue tag را میگذاریم,شماره را به tissue tag گیر میدهیم,دوباره روی آن پارافین میریزیم به این ترتیب بلوکهای پارافینی ایجاد میشود,وقتی که بلوکها سرد شد از قالب های فلزی درمی آوریم در جایی مانند فریزر قرار میدهیم تا کاملا سفت شود.
*برش دادن:
دستگاه مورد استفاده برای برش دادن “میکروتوم”{دستی/نیمه اتومات/اتومات} میباشد که بوسیله آن برش های 3تا5میکرونی از بافت ها ایجاد می شود
میکروتوم ها حاوی تیغه های یکبارمصرف یا تیغه های دائمی(مشکل تیغه های دائمی:کند شدن طی زمان و نیاز به تیز کردن بوسیله دستگاه و استفاده از ژل و..) میباشند
_بن ماری یا حمام بافت:

حمام بافت برای این است که بافت را صاف کنیم نه برای اینکه پارافین دور بافت ذوب شود_بایستی در حمام بافت الکل یا میزان کمی دترجنت اضافه کنیم تا سبب کاهش ِنیروی کشش سطحی شده و بافت ها بهتر صاف شوند
بایستی توجه داشته باشیم درجه حرارت بن ماری(حمام بافت) از نقطه ذوب پارافین کمتر باشد;(نقطه ذوب پارافین حدودا 56درجه و دمای حمام حدودا باید 10درجه زیر این دما باشد)..در گذشته به پارافین موم اضافه میشد اما امروزه پارافین های خریداری شده حاوی موم میباشد;موم باعث میشود تا موقع برش نشکند,حمام بافت نباید جرم داشته باشد و دائما بایستی آب آن را تعویض کنیم__>برای زدودن رسوبات کلسیم و آهک از حمام بافت می توان از سرکه استفاده کرد
لام را زیر بافت میگذاریم بافت را برمیداریم با قلم الماس اسم و مشخصات را هک میکنیم
_فرض می کنیم الان بافتی در اختیار داریم با پارافینی که دور آن را پوشانده;در فور میگذاریم تا پارافین آن ذوب شود=>دپارافینه شود
سپس رنگ آمیزی میکنیم=>رنگ معمول:هماتوکسیلین ائوزین;در این رنگ آمیزی هسته بنفش و سیتوپلاسم صورتی دیده میشود بعد از اینکه لام آماده شد لامل را چسبانده و عمل مونتینگ(mounting=چسباندن لامل روی لام)با یک چسب مخصوص انجام میشود

بعد از مانتینگ با یک برچسب شماره و مشخصات را مینویسیم
حال لام ها آماده شده!;به ترتیب می چینیم تا لام ها را ببینیم

28 like
Print Friendly, PDF & Email

درباره ی دنا شیرانی

دنا شیرانی
مدیر اسبق بخش هنری نویسنده سابق بخش پاتولوژی

5
سوال یا نظری دارید؟ بنوبسید

avatar
5 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
5 Comment authors
رویا داودیانjahangir amirahmadiترانه رضائیامیراکبری(سرپرست تیم - مدیر مسئول سایت)سجّاد علیا Recent comment authors
  Subscribe  
newest oldest most voted
Notify of
رویا داودیان
Guest
رویا داودیان

خیلی کامل و خوب بود مرسی.

jahangir amirahmadi
Guest
jahangir amirahmadi

با تشکر و تقدیر از زحمات بی مزد بی منت شما دوستان عزیز عالی و کامل بود

ترانه رضائی
Member

خیلی عالی و کامل عزیزم

امیراکبری
Admin

بسیار عالی بود ، تبریک

سجّاد علیا
Member

خیلی کامل و خوب بود. تبریک بابت انتشار اولین گزارش کارتون. موفق باشید