آموزش وردپرس
خانه / گزارش کار / قارچ شناسی پزشکی ( گزارش کار ) / تشخیص آزمایشگاهی درماتوفیت ها

تشخیص آزمایشگاهی درماتوفیت ها

ضایعات حاصل از درماتوفیت ها و درماتومایکوز ها (ضایعات پوستی حاصل از قارچ های غیر درماتوفیتی) بسیار شبیه هم هستند بنابراین به صرف دیدن ضایعه پوستی بدون انجام امتحان آزمایشگاهی نمی توانیم ادعای تشخیص کچلی بدهیم.

قبل از اقدام به درمان باید نمونه برداری انجام شود زیرا به فاصله ی کمی پس از درمان کشت ها شروع به منفی شدن می کنند.

درماتوفیت ها پوست , ناخن و مو را در گیر می کنند. پس نمونه را انتخاب می کنیم.

در کچلی سر باید ابتدا مو را تا 0.5 سانتی متر کوتاه کنیم. بعد با گاز و الکل سطح ضایعه را تمیز می کنیم. با موچین سر پهن هر مویی را که شکسته شده یا تغییر رنگ داده یا کدر شده است را می کنیم. حداقل 10 مو جمع آوری می کنیم. در کچلی Black Dots (اندوتریکس) اگر مو در پوست سر باشد با موچین یا پنس باید فشار دهیم تا مو از فولیکول خارج شود. این بهترین نمونه است. در کچلی فاووس بعد از برداشتن اسکوچولا(کروت های فنجانی شکل) , آن را در الکل یا محلول انتی بیوتیک دار شستشو می دهیم و خرد می کنیم و داخل Plate کشت می دهیم. در ضایعات کروت دار با اسکالپر سطح را بر می داریم و از محدوده خارجی منطقه قرمز مرطوب نمونه گیری می کنیم. در کچلی سر عناصر قارچی بیشتر در ساقه و فولیکول موها یافت می شود ولی  در اوایل بیماری ممکن است در خارج از ساقه مو و درون پوسته ها مشاهده گردد.

در کچلی ناخن باید قسمت های رویی ناخن را تراشید و دور ریخت, زیرا تنها عمقی ترین لایه ها هستند که همواره قارچ را در خود نگه می دارند. ذرات زیرین انتهای ناخن نیز خوب تراشیده و دور ریخته می شوند و نمونه برداری از قسمت زیرین محلی که ناخن به پوست متصل است و از بستر ناخن انجام می گردد. با ایجاد تراوش یا خونریزی جزئی شانس موففیت در یافتن عناصر قارچی در بافت بیشتر خواهد بود.تراشه های ناخن از مشکل ترین نمونه ها برای امتحان میکروسکوپی است و گاه جهت شفاف شدن باید یک تا دو روز در محلول KOH باشد.

در نمونه برداری از ضایعات پوستی باید قبل از نمونه برداری هرگونه پماد موضعی یا مواد ضد قارچی از سطح پوست پاک شوند.در کچلی بدن پوسته ها را از مرکز به طرف لبه خارجی باید انقدر تراشید تا جایی که پوسته ها به راحتی از ضایعه جدا گردد.گاه تراشیدن را تا ایجاد اگزودا(مانند چرک ) ادامه می دهیم.(مواردی که عامل تریکوفیتون روبروم است). در کچلی پا نمونه برداری از قسمت کناری ضایعه و بافت مرطوب کف پا و فضای بین انگشتان و بستر تاول ها انجام شود. در تمام ضایعات قارچی ارگانیسم در لبه ضایعه تازه , فراوان تر است. نگهداری پوسته ها در فضای کم هوا و مرطوب ممکن است باعث رشد قارچ های ساپروب در نمونه گردد.

نمونه های مو  را با لاکتوفنل شفاف می کنیم. تراشه های پوست را با KOH 10% و تراشه های ناخن را با KOH 10%+DMSO.

KOH  باعث هضم مواد پروتئینی , سفید کردن رنگدانه و سست نمودن مواد اسکلروتیک می شود , ولی بر روی عناصر قارچی اثر تخریبی ندارد.

لازم است در نمونه های شفاف شده با پتاس در زیر میکروسکوپ عناصر واقعی قارچی را از سایر الیاف مصنوعی مثل فیبر ها , الیاف پنبه , پشم , قطرات چربی , دانه های نشاسته , ذرات و بافت های گیاهی , سیلیکات منیزیم و کلسیم و موزاییک فونگوس (Mosaic Fungus) تشخیص دهیم به خصوص مورد اخر.این الیاف اغلب در اطراف سلول دیده می شوند و فقدان اورگانل داخلی و ساختمان های نا منظم و گوشه های فرو رفته آن ها را از هایف واقعی جدا می کند. موزاییک فونگوس  وقتی با پیچ میکرو دقت کنیم شامل رسوب کلسترول است.

امتحان مستقیم:

در آزمایش مستقیم درماتوفیت ها چه چیزهایی مشاهده می کنیم:(نوع در ماتوفیت تشخیص داده نمی شود.)

در ماتوفیت ها در پوسته و ناخن: میسلیوم های طویل و منشعب یا رشته های کوتاه با تیغه میانی , هایف های بالغ به صورت قطعات آرترو کونیدی گرد یا بشکه ای

درماتوفیت ها در مو : میسلیوم داخل مو(فاووس) , آرترو کونیدیا در خارج مو (اکتوتریکس) , آرتروکونیدیا در داخل مو (اندوتریکس)

فقط امتحان مستقیم انجام نمیدهیم زیرا اولا 5% تا 15% موارد آزمایش مستقیم منفی کاذب می شود و ثانیا نوع درماتوفیت تشخیص داده نمی شود.

کشت دادن ارگانیسم بر روی محیط های SC و SCC (محیط میکوزیل آگار یا میکوبیوتیک آگار) اجباری است. دلیل استفاده نیز به دلیل وجود دو انتی بیوتیک کلرآمفنی کل  (از رشد باکتری جلوگیری می کند )و سیکلوهکزمید(آکتیدیون که از رشد قارچ های ساپروب جلوگیری می کند.) می باشد . این محیط ها انتخابی برای درماتوفیت ها هستند. همچنین می توانیم از محیط DTM هم استفاده کنیم ولی کلنی در ماتوفیت ها در این محیط حالت غیر عادی دارند.

مدت زمان انکوباسیون هم 10 روز تا 3 هفته در حرارت اتاق می باشد. بنابراین نمی توانیم جوا ب تست را زودتر از 3 هفته گزارش دهیم.

برای تشخیص قارچ شناسی:

  1. مشخصات و خصوصیات مورفولوژیک کلنی
  2. مشخصات کونیدیا ها , مشاهده میکروسکوپی , میسلیوم های تغییر شکل یافته
  3. استفاده از خواص فیزیولوژیک و متابولیک درماتوفیت ها. (مانند : قدرت سوراخ کردن مو , اوره آز , لامپ وود ,  رشد در دانه برنج و ..)

قارچ شناسی درماتوفیت ها:

  1. میکروسپوروم کانیس Microsporum Canis : حیوان دوست(سگ و گربه),ایجاد کچلی اکتوتریکس. وجه تشخیص میکروسپوروم ها , ماکروکونیدیا هست. همچنین کلنی ایجاد شده هم می تواند در تشخیص مفید باشد.کلنی کانیس تخت , شامل رشته های بلند هایف و سطح زیرین کلنی زرد طلایی (پرتقالی) می باشد.با Teased mount قابل تشخیص است. ماکروکونیدیا ها دوکی شکل و شامل برجستگی های پستانی شکل است. تعداد سلول های داخل ماکروکونیدیا 9 تا 15 عدد می باشد. جدار یا پوست ماکروکونیدیا کانیس کلفت و ضخیم است. در سطح این پوست برجستگی یا خار وجود دارد.میکروسپوروم کانیس و میکروسپوروم ادئونی شبیه هم هستند. وجه تشخیص : ایجاد سوراخ در مو و رشد در دانه های برنج و ایجاد رنگدانه زرد در این محیط توسط میکروسپوروم کانیس. ادئونی در ایران نداریم.

canis

2.میکروسپوروم ژیپسئوم M. Gypseum: خاک دوست و رشد در محیط برنجممکن است افرادی این عامل را با کانیس اشتباه تشخیص دهند.مشخصات کلنی اصلا شبیه به میکروسپوروم کانیس نیست.رنگ کلنی کرم یا دارچینی یا شیرکاکائویی است.سطح پشتی کلنی قرمز مایل به قهوه ای است.از نظر میکروسکوپی شبیه هم هستند. ژیپسئوم هم مانند کانیس ماکروکونیدیا دوکی شکل دارد. اما ژیپسئوم جدار نازک تر دارد. برجستگی پستانی شکل ندارد. خار دارد.تعداد سلول های داخل ماکرو کونیدیا کمتر است(3تا9)

gypseum

 

3.میکروسپوروم فولوم M. Fuluvum: خاک دوست و فاقد فلورسانس , قادر به سوراخ کردن موکلنی و ماکروکونیدیا شبیه به ژیپسئوم است.

4.میکروسپوروم نانوم M.Nanum: حیوان دوست , عامل اصلی کچلی خوک , فاقد فلورسانس وجه تشخیص ماکروکونیدیا : کوچک , تعداد سلول های کم(3) , واجد دیواره نازک و خاردار

5.میکروسپوروم گالینه M.Gallinae:وجه تشخیص : ایجاد رنگ قرمز در محیط کشت

6.میکروسپوروم ادئونی M.Audounii:وجه تشخیص : میسلیوم های شانه ای, عدم رشد در محیط برنج و سوراخ نکردن مو

7.میکروسپوروم فروجینئوم M.Ferrugineum :وجه تشخیص :هایف های شبیه چوب بامبو(نی)

8.میکروسپوروم کوکی آی M.Cookei:  وجه تشخیص : ماکروکونیدیا نسبتا دراز

9.میکروسپوروم دیستورتوم M.Distortum:سوراخ کردن مو , رشد کامل در دانه برنجماکروکونیدیا مشابه کانیس فقط به خمیدگی بیشتر  و حالتی کج و بد شکل دارد.

10.میکروسپوروم وانبروزگمئی M.Vanbreuseghemii:سوراخ کردن مو , خاک دوست , فاقد فلورسانس                         رنگ سطح کلنی صورتی مایل به قرمز و رنگ پشت آن زرد. ماکروکونیدیا کشیده , دوکی شکل , دارای دیواره ضخیم و خاردار

11. میکروسپوروم رسموزوم M.Racemosum:رنگ پشت کلنی شرابی رنگ

12. تریکوفیتون اینتردیژیتال T.Interdigitale :(واریته ندارد) حیوان دوست و انسان دوست , سوراخ کردن مو , اوره آز مثبت , قادر به ایجاد پیگمان قرمز در محیط کورن میل آگار نیست.از نظر شیوع رتبه اول یا دوم در ایجاد بیماری های مربوط به درماتوفیت ها , هایف با تیغه میانی ، میکروکونیدیا های گرد در طول هایف یا به حالت خوشه ای. ممکن است میکروکونیدیا اشکی هم دیده شود. ماکروکونیدیا اختصاصی به شکل مداد یا گرز است , به شکل سوسیس هم دیده می شود ولی با روبروم ممکن است اشتباه گرفته شود. وقتی کلنی اینتردیژیتال سفید باشد ممکن است با روبروم اشتباه گرفته شود. کلنی زرد کم رنگ و پودری مانند مخصوص اینتردیژیتال است. کشت های کهنه اینتردیژیتال , هایف های تغییر شکل یافته به نام اسپیرال دارد.

interdigitale

interdigitale2

13.تریکوفیتون روبروم T. Rubrum: از نظر شیوع اینتردیژیتال رتبه اول و روبروم رتبه دوم را در ایران دارند.پشت کلنی قرمز یاقوتی رنگ . ماکروکونیدیا سوسیسی شکل , اگر ماکروکونیدیا ندیدیم ولی تعداد زیادی میکروکونیدیا اشکی شکل دیدیم به نفع روبروم شک می کنیم. قادر به سوراخ کردن مو نیست . در محیط کورن میل آگار پیگمان قرمز ایجاد می کند.تولید اوره آز یا به کندی صورت می گیرد یا منفی است.

Rubrum

13.تریکوفیتون شوئن لاینی T.Schoeonleinii: با تریکوفیتون وروکوزوم اشتباه گرفته می شود .رشد در دمای 37 درجه و دمای اتاق. رشد کند کلنی, میکرو و ماکروکونیدیا معمولا موجود نیست,انتهای هایف ها شاخ گوزنی یا قندیلی شکل (chandelier like) می باشد . جهت رشد نیاز به تیامین ندارد.

schoenleini

14.تریکوفیتون وروکوزوم : T. Verrucosum: حیوان دوست(گاو) , کچلی اکتوتریکس رشد کند کلنی , رشد بهتر در دمای 37 درجه. فرم غالب این قارچ زیر میکروسکوپ زنجیره های کلامیدوکونیدی و گاه معدودی میکروکونیدی کوچک و گاهی  هایف های قندیلی شکل .. جهت رشد بهتر به تیامین و گاهی اینوزیتول نیازمند است. این قارچ توانایی سوراخ کردن مو را ندارد.

verrucusum

اپیدرموفیتون فلوگوزوم E. Fluccosum:رتبه سوم از نظر شیوع در ایران و سایر نقاط جهان , انسان دوست

وجه تشخیص : رنگ سبز مایل به زرد (زیتونی) , فاقد میکروکونیدیا ,  هیچ گاه به مو حمله نمی کند پس کچلی سر نمی دهد. ممکن است. ماکروکونیدیا شبیه تخم خربزه یا راکت تنیس که ممکن است به صورت تکی از هایف بالا بیاید یا به صورت دسته ای.

floccosum

قارچ هایی که در تشخیص دادن ممکن است شبیه هم دیده شوند:

  1. M. Canis  با M.Gypseum
  2. T.Interdigitale با T.rubrum
  3. T.Verruccosum با T.Scheonleini

سایر اسلاید ها :

ectothrix

endothrix

favus

 

منبع مطالعاتی : قارچ شناسی پزشکی-روش های تشخیص آزمایشگاهی و درمان / دکتر شهلا شادزی

19 like
Print Friendly, PDF & Email

درباره ی پریسا ملکوتی

6
سوال یا نظری دارید؟ بنوبسید

avatar
3 Comment threads
3 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
4 Comment authors
پریسا ملکوتیروشنک داودیانmry.boubashمجتبی بهروزی Recent comment authors
  Subscribe  
newest oldest most voted
Notify of
روشنک داودیان
Guest
روشنک داودیان

خیلی عالی بود ممنون:)

mry.boubash
Guest
mry.boubash

بسیار عالی.خسته نباشی

مجتبی بهروزی
Member

kheili awlii bod khaste nabashid