آموزش وردپرس
خانه / گزارش کار / باکتری شناسی عملی / بروسلا ، هموفیلوس ،نایسریاسه و کشت خون !

بروسلا ، هموفیلوس ،نایسریاسه و کشت خون !

بروسلا

کوکوباسیل، گرم منفی اند و آرایش آن ها به صورت دانه ارزنی است  و معمولا به صورت توده ای هستند. فاقد اسپور و فاقد کپسول هستند. بروسلا سه گونه مهم دارند؛ بروسلا ملیتنسیس، بروسلا آبورتوس، بروسلا سوییس. بیماری که ایجاد میکنند مشترک بین انسان و حیوان است. در حیوانات باعث سقط جنین و در انسان باعث ایجاد تب مالت می شود. انسان نسبت به هر سه گونه حساس است.

بروسلا ملیتنسیس اغلب در بز و گوسفند،آبورتوس در گاو و سوییس در خوک بیماریزایی می کند. بروسلا ها معمولا توانایی هضم ژلاتین را ندارند. کاتالاز مثبت اند. از ترکیبات نیتراتی میتوانند به عنوان گیرنده نهایی الکترون استفاده کرده و آن را احیا کنند. معمولا بروسلا سوییس و آبورتوس تا زمان ایجاد گاز ازت می توانند ترکیبات نیتراتی را احیا کنند.

معمولا بروسلا ها در محیط های کشت غنی که حاوی ترکیبات سرم و منبع قندی گلوکز باشند به خوبی میتوانند رشد کنند.

تمایز این سه گونه از هم به واسطه سه تست افتراقی است. تولید H2S ، تجزیه اوره و حساسیت به CO2 .

باکتری ها براساس نیاز های متفاوت، شرایط متفاوتی را می طلبند. بروسلا جزء باکتری هایی است که که در برخی از گونه ها احتیاج به CO2 برای رشد دارد، از جمله بروسلا آبورتوس. ملیتنسیس و سوییس احتیاجی به CO2 برای رشد ندارند. هرچند که برخی از بیوتیپ های آبورتوس نیز برای رشد به CO2 نیاز ندارند اما اغلب بیوتیپ های آبورتوس برای رشد به CO2 نیاز دارند.

برای بررسی تولید یا عدم تولید H2S باید در محیط ، معرفی وجود داشته باشد که با گوگورد ناشی از H2S وارد واکنش شود و رسوب سیاه رنگ ببینیم. در SIM و TSI آهن وجود داشته که با -S2وارد واکنش شده و FeS (رسوب سیاه رنگ) تولید می کند.

محیط بروسلا آگار: سر لوله های این محیط کاغذ های صافی میزنیم که آغشته به ترکیباتی به نام استات سرب است. در صورت تولید H2S، S2با رسوب موجود در کاغذ صافی وارد واکنش شده و منجر به ایجاد رسوب سیاه رنگ در انتهای کاغذ می شود. بروسلا ملیتنسیس H2S تولید نمیکند. آبورتوس به میزان کمی H2S تولید میکند و سوییس تولید کننده H2S است. در مورد ملیتنسیس هیچ رسوب سیاه رنگی در انتهای کاغذ دیده نمی شود. در آبورتوس انتهای کاغذ به میزان کمی سیاه رنگ میشود و در سوییس به میزان بالایی رنگ سیاه دیده می شود.

تجزیه اوره: همانطور که گفته شده در این محیط معرف فنول رد وجود دارد. درصورتی که باکتری بتواند از اوره به عنوان منبع نیتروژن استفاده کند، آمونیاک تولید شده و PH محیط قلیایی می شود. فنول رد در PH قلیلیی صورتی تا قرمز می شود. هر سه گونه بروسلا قابلیت استفاده از اوره را دارند.

فقط زمان استفاده از اوره در این ها متفاوت است. ملی تنسیس از24-0 ساعت,آبورتوس 2-1 ساعت و سوییس 30-15 دقیقه این واکنش را انجام میدهد.

 

هموفیلوس :

کوکوباسیل گرم منفی,بدون اسپور و فاقد حرکت است. براساس وجود یا عدم وجود کپسول به دو گروه تقسیم میشود.کپسول دار یا typeable و non-typeable یا فاقد کپسول. هموفیلوس براساس ترکیباتی که در کپسول خود دارد قابل تیپ بندی است. بنابراین به هموفیلوس های کپسول دار typeable  میگویند. که بر اساس نوع کپسول به 6 گروه (A-F) تقسیم میشوند. کپسول دارها عامل بیماری های تهاجمی مانند مننژیت هستند.خطرناک ترین بیوتیپ,بیوتیپ B است.هموفیلوس آنفولانزا تیپ B یا (HIB) که امروزه علیه آن واکسن وجود دارد.

Non-typeable ها بیماری های غیرتهاجمی مثل عفونت گوش میانی ایجاد می کنند. واکسنی علیه این ها وجود ندارد.

معمولا با واکنش تورم کپسولی میتوان این دو گروه را جدا کرد. آنتی بادی ضد کپسول در حضور کپسول باعث تورم کپسول میشود و میتوان این تورم را زیر میکروسکوپ دید. با تست های سرولوژی می توان بیوتیپ های آن را تعیین کرد اما اساس تشخیص هموفیلوس روش های مولکولی مثل PCR است.

این باکتری سخت رشد است و در محیط های غنی مثل بلاداگار رشد میکند و احتیاج به دو فاکتور خونی به نام ((همین))  و NAD(نیکوتین آمید آدنین دی نوکلئوتید ) نیز دارد که مانند  دیسک های آنتی بیوتیکی به صورت تجاری خریداری شده و روی محیط قرار داده و باکتری را کشت می دهیم.این باکتری برای رشد نیاز به حضور CO2 نیز دارد.

 نیسریاسه  :

شامل 4  جنس نیسریا،موراکسلا و اسینتو باکتر میباشد.

جنس نیسریا دو گونه مهم و بیماری زا دارد.نیسریا گونوره آ و نیسریا مننژیتیدیس

نیسریا گونوره آ عامل بیماری سوزاک است که انتقال آن از طریق تماس جنسی و نمونه مورد آزمایش,نمونه ترشحات می باشد.از روش های تشخیصی مهم رنگ آمیزی است. در رنگ آمیزی باکتری را به صورت کوکسی، گرم منفی و با آرایش دیپلوکوک میبینیم که داخل یا خارج لوکوسیت ها قرار دارند.

نیسریا گونوره آ دو ویرولانس فاکتور مهم دارد؛ کپسول و پیلی (به عنوان فاکتور اتصالی) اگر پیلی را از این باکتری بگیریم قابلیت بیماری زایی را از آن گرفته ایم. علیه پیلی این باکتری نمیتوان واکسن تولید کرد زیرا نیسریا گونوره آ آنتی ژن های پیلی خود را تغییر میدهد پس آنتی بادی های قبلی روی آنتی ژن های جدید اثرگذار نخواهد بود.

نیسریا مننژیتیدیس : .کوکسی گرم منفی با آرایش دوتایی یا گاها 4تایی . عامل مننژیت است. نمونه مورد آزمایش CSF میباشد.

نیسریا جزو باکتری های پرنیاز است و باید در محیط های غنی مثل شکلات آگار و یا تایرمارتین آگار(شکلات آگاری که محتوی آنتی بیوتیک است تا از رشد میکروارگانیسم های جانبی جلوگیری کند چرا که محیط غنی است.)یا محیط NYC AGAR  که محیط غنی حاوی پپتون هایی مثل نشاسته,هموگلوبین و آنتی بیوتیک است.

نیسریا مننژیتیدیس کمی کم نیاز تر از گونوره آ است. گونوره آ برای رشد به اسید آمینه سیستئین نیاز زیادی دارد. از نظر فنوتایپی , گونوره آ قابلیت تخمیر گلوکز را دارد ولی مالتوز و سوکروز را نمیتواند تخمیر کند. نیسریا مننژیتیدیس علاوه بر گلوکوز, مالتوز را نیز تخمیر میکند ولی سوکروز را تخمیر نمیکند. موراکسلا هیچکدام از سه قند ذکر شده را نمی تواند تخمیر کند.

بنابراین برای تمایز گونوره آ از مننژیتیدیس قند تمایز دهنده مالتوز است زیرا گلوکز را هر دو تخمیر میکنند و سوکروز را هیچ کدام تخمیر نمیکنند.

در محیط هایی که قند وجود دارد میتوان معرفی مثل فنول رد اضافه کرد، در صورتی که باکتری قند را تخمیر کند محیط زرد می شود و اگر تخمیر صورت نگیرد,تغییر رنگی نخواهیم داشت.

در مورد گونوره آ فقط در محیطی که گلوکز وجود دارد تغییر رنگ میبینیم و در مورد مننژیتیدیس در محیطی که گلوکز و مالتوز وجود دارند,تغییر رنگ  را مشاهده می کنیم. در مورد موراکسلا در هیچ کدام از محیط ها تغییر رنگ را نمی بینیم.

 

کشت خون :

وجود میکروارگانیسم به عنوان فلور نرمال در خون معنی ندارد. حتی وجود یک میکروارگانیسم نشانه عفونت و بیماری است. در خون اگر یک میکروارگانیسم وارد شود بلافاصله توسط سیستم ایمنی حذف می شود.اگر سیستم ایمنی این قابلیت را نداشته باشد,فرد مبتلا به باکتریمی میشود. به حضور میکروارگانیسم در خون باکتریمی گفته میشود. سپتیسمی واکنش بدن نسبت به آن عفونت است که می تواند موجب مرگ شود.

وقتی نمونه خون برای آزمایشگاه می آید, باید آن را کشت داده و تشخیص دهیم چه باکتری است.زیرا تشخیص روی درمان تاثیر زیادی دارد.آنتی بیوتیک ها از نظر کارایی دو گروه هستند. باکتریواستاتیک ها و باکتریوسیدها.

باکتریوسیدها خاصیت کشندگی دارند و باعث مرگ میکروارگانیسم می شوند.اما باکتریواستاتیک ها از رشد باکتری جلوگیری میکنند.

همانطور که میدانیم باکتری های گرم منفی در دیواره خود LPS دارند که ماده تب زاست و سیستم ایمنی  علیه آن TNFو IL 6 و IL 10 را ایجاد می کند و باعث ایجاد واکنش های التهابی و تب میشود.

برای مثال فردی که عفونت با باکتری گرم منفی دارد اگر آنتی بیوتیک باکتریوسید مصرف کند به یکباره حجم زیادی از میکروارگانیسم ها از بین میروند و به یکباره حجم زیادی LPS در خون آزاد شده و واکنش های التهابی زیاد می شود و فرد دچار شوک سپتیک و مرگ می شود. بنابراین تشخیص بسیار مهم است و در صورت گرم منفی بودن باکتری باید از آنتی بیوتیک های باکتریواستاتیک استفاده کرد.

نمونه گیری در کشت خون بسیار مهم است. محیط هایی که در کشت خون استفاده میکنیم بسیار غنی هستند زیرا گاهی میزان باکتری در خون کم است و نیز خیلی از باکتری هایی که ایجاد عفونت در خون میکنند سخت رشد اند و برای آسان شدن detect آن، از محیط های غنی استفاده میکنیم.

اما استفاده از محیط های غنی ضرری نیز دارد و آن رشد و تداخل باکتری های جانبی و در واقع آلودگی است. بنابراین تهیه نمونه بسیار مهم است که آلودگی وارد محیط کشت نشود. یکی از این آلودگی های مهم فلور نرمال پوست است .از این رو قبل از خونگیری پوست را با پنبه و الکل تمیز میکنیم و سعی بر این است که سر سوزن در هنگام خروج از رگ با سطح پوست تماس پیدا نکند.

قبل از تلقیح خون در محیط با پنبه الکل تمیز میکنند و سپس تلقیح انجام میشود.

زمان نمونه گیری باید زمانی باشد که فرد نه تب داشته باشد و نه آنتی بیوتیک مصرف کرده باشد.

حجم نمونه هر چقدر بیشتر باشد امکان جداسازی عامل بیماری زا بیشتر است. معمولا در بزرگسالان 20-10ml و در کودکان 5-1 ml نمونه مورد نیاز است.

زمانی که نمونه را وارد محیط کشت میکنیم باید حواسمان باشد که نمونه و یا محیط لخته نشده باشد. زیرا باکتری میتواند خود را در این لختگی پنهان کرده و امکان جداسازیش سخت شود. به همین دلیل در محیط کشت یکسری ضد انعقاد وجود دارد ولی ضد انعقاد ها  EDTA و هپارین و سیترات و .. نیست زیرا این ترکیبات روی رشد میکروارگانیسم ها اثر مهاری دارند. معمولا از ترکیبی به نام SPS استفاده میکنند که هم خاصیت ضد انعقادی دارد و هم روی رشد میکروارگانیسم ها خاصیت مهاری ندارد.

محیط کشت را در انکوباتور می گذاریم و به مدت 3 روز،هر روز مانیتور میکنیم. هر نوع تغییر از جمله همولیز،تغییر رنگ،ایجاد لخته،ایجاد رسوب ، پوسته پوسته شدن و .. … ببینیم گزارش می کنیم و نمونه تهیه کرده و رنگ آمیزی میکنیم.

در مواردی مثل بروسلا که سخت رشد است در صورت شک پزشک به این مورد،توصیه میشود تا 3 هفته محیط کشت نگهداری شود و هر روز مورد بررسی قرار گیرد.

 

تصاویر این پست و سایر پست های بدون تصویر به زودی افزوده می شوند.

16 like
Print Friendly, PDF & Email

درباره ی سورین زادحیدر

سورین زادحیدر
مدیر بخش خبری نویسنده بخش ویروس شناسی پزشکی

سوال یا نظری دارید؟ بنوبسید

2 نظر در مورد "بروسلا ، هموفیلوس ،نایسریاسه و کشت خون !"

avatar
  Subscribe  
newest oldest most voted
Notify of
روشنک داودیان
Member

سورین جون دستت درد نکنه خیلی خوب بود.