آموزش وردپرس
خانه / گزارش کار / باکتری شناسی عملی / مایکوباکتریوم و نوکاردیا

مایکوباکتریوم و نوکاردیا

مایکوباکتریوم

باسیل های صاف و کمی خمیده،فاقد اسپور و حرکت میباشند.هوازی مطلق و کند رشد هستند.generation time آنها طولانی است.یعنی مدت زمانی که طول میکشد یک سلول به دو سلول تبدیل شود،طولانی ست.(حدود24-22 ساعت)تقریبا 2-1 ماه طول میکشد تا کلنی visible  و قابل مشاهده شود.

ویژگی خاص این باکتری داشتن مایکولیک اسیدها در دیواره سلولی است که باعث میشود نسبت به بسیاری ترکیبات مانند اسیدکلریدریک 3٪،اتانول 9٪ و بسیاری از مواد شیمیایی مقاوم باشد.بنابراین به دلیل وجود این ترکیبات لیپیدی مخصوص، برای رنگ آمیزی آن نمیتوان از رنگ آمیزی گرم استفاده کرد چرا که به بی رنگ شدن توسط اسید و الکل مقاومت نشان میدهد. بنابراین از رنگ آمیزی های ویژه ای مثل ziehl neelsen استفاده میکنیم. در این جا به دلیل مقاومت این باکتری از افزایش زمان رنگ آمیزی و یا حرارت استفاده می کنیم که بدینوسیله رنگ را به خورد باکتری میدهیم.جنس مایکوباکتریوم حدود 54 گونه دارد که 2 گونه از آن بسیار مهم است.گونه توبرکلوزیس (عامل سل) و لپره (عامل جذام). لپره در خارج از بدن میزبان قابلیت رشد ندارد.مایکوباکتریوم توبرکلوزیس میتواند منجر به ایجاد سل ریوی و خارج ریوی شود.علاوه بر ریه اندام های داخلی و حتی مغز را میتواند درگیر کند.

روش انتقال از طریق تنفس ذرات تنفسی موجود در هوا می باشد.میتوانند به شکل آيروسل درآیند و در محیط 30-20 دقیقه دوام دارند.

روش های روتین تشخیصی : 1)تهیه اسمیر و رنگ آمیزی     2)کشت

از آن جایی که سل بیشتر مربوط به اقشار ضعیف جامعه است،تست های مورد استفاده کم هزینه هستند ولی زمان برند. زیرا این باکتری کند رشد است.از طرفی تشخیص سریع این بیماری مهم است. روش هایی بر پایه PCR وجود دارد،که در صورت توصیه پزشک انجام میشود.

اگر سل ریوی باشد نمونه مورد آزمایش ، خلط است ولی در موارد دیگر شیره معده،CSF و… نیز میتواند باشد.در مورد نمونه هایی که از مناطق استریل بدن گرفته میشود نیازی به گندزدایی و آماده سازی نمونه نیست. ولی برای نمونه هایی مثل خلط آماده سازی لازم است. طی فرآیند آماده سازی نمونه را عاری از موسین،باکتری های جانبی و … میکنیم زیرا این باکتری های جانبی میتوانند روی رشد مایکوباکتریوم اثر گذارند.معمولا هم حجم نمونه از سود 4-3 درصد استفاده میکنیم که هم نمونه را در خود حل کرده و هموِژن میکند و هم از رشد مابقی میکروارگانیسم های جانبی جلوگیری میکند. معمولا حدود 15 دقیقه تحت تاثیر سود قرار میدهیم بیشتر از 15 دقیقه میتواند روی خود مایکوباکتریوم هم اثر گذارد.سپس سانتریفیوژ با دور 3000 RPM میکنیم.

دو فاز داریم؛محلول رویی و رسوب که شامل جسم سلولی باکتری است.محلول رویی را باید در ظرف های مخصوصی که در آن فنول 5٪ وجود داردOUT کنیم.سپس از رسوب برای تهیه لام و کشت نمونه بگیریم.

جهت کشت از محیط هایی مثل لونشتاین جانسون استفاده میکنیم.در این محیط به صورت دستی ترکیباتی مثل گلیسرول،تخم مرغ،مالاشیت گرین و … را وارد میکنیم که محیط را برای رشد باکتری مغذی میکنند. البته مالاشیت گرین ترکیبی است که به عنوان سم زدا مورد استفاده قرار میگیرد. بنابراین یک نمونه را روی محیط لونشتاین جانسون کشت میدهیم و در 37 درجه میگذاریم.معمولا هر 2 هفته یک بار چک میکنیم،به طور معمول 2-1 ماه بعد کلنی قابل مشاهده دیده میشود.

از یک نمونه دیگر لام تهیه کرده و رنگ آمیزی زیل نلسون میکنیم.گزارش اولیه از لام میدهیم که آیا Positive بوده یا negative و در هر دو حالت کشت را انجام میدهیم.زیرا ممکن است میزان نمونه کم بوده باشد و قابل detect  در رنگ آمیزی نباشد،اما در کشت مشخص میشود.

معمولا یک نمونه از افراد نمیگیرند.3نمونه صبحگاهی و قبل از درمان آنتی بیوتتیکی رایج است. همینطور چند میدان دید را دارند ( گسترش روی چندین میدان دید است) که آیا باسیل را میبینیم یا خیر.

پس از تهیه اسمیر ،خشک کردن و فیکس کردن لازم است.رعایت جوانب احتیاط در مورد این باکتری بسیار ضروری است زیرا به راحتی از طریق تنفس منتقل میشود. اتاقک های مخصوصی برای کار با این باکتری وجود دارد که فشار هوا صفر است تا جریان هوا صورت نگیرد.استفاده از دستکش،گان و ماسک ضروری است. حتی بعد از فیکس هم ممکن است روی لام باسیل زنده وجود داشته باشد، بنابراین نباید بدون دستکش به آن دست زد. پس از فیکس با حرارت ، رنگ آمیزی زیل نیلسون را انجام میدهیم.در اولین مرحله فوشین را اضافه میکنیم، 3 تا 5 دقیقه تحت تاثیر حرارت قرار میدهیم( نجوشد و خشک نشود). سپس رنگ بری زمینه را انجام میدهیم و متیلن بلو را اضافه میکنیم ( 3 تا 5 دقیقه).

زیر میکروسکوپ زمینه ی آبی رنگ میبینیم که اگر باسیل های مایکوباکتریوم وجود داشته باشد ، به شکل باسیل های قرمز مشاهده میشود.

موارد false-positive ؛ زمانی که از لامی بیش از دو بار برای مایکوباکتریوم استفاده کنیم، خش های روی لام باعث ایجاد اشکال در تشخیص می شود.لام های افراد مختلف نباید روی هم بیافتد،زیرا ممکن است نمونه مثبت باعث اشتباه شدن نمونه منفی شود. دهانه روغن ایمرسیون میتواند آلوده شود و به لام بعدی انتقال یابد.

درمان با ایزونیازید و ریفامپین انجام میشود.بیشتر مشکل درمورد افرادی است که MRD هستند.( Multi drug resistance )

به گفته سازمان بهداشت جهانی بیش از نیمی از افراد جهان، مایکوباکتریوم توبرکلوزیس را با خود حمل میکنند. این آمار در خاورمیانه 90 درصد است.نشان دادن علایم بالینی به سیستم ایمنی و ژنتیک برمیگردد.

نوکاردیا:

اکتینومیست هوازی، گرم مثبت و خاکزی است.و عامل بیماری نوکاردیازیس است.این بیماری یک بیماری حاد یا مزمن چرکی است که ریه و اندام های داخلی را میتواند درگیر کند. باکتری فرصت طلب است و بیشتر در افرادی که دارای ضعف سیستم ایمنی هستند میتواند موجب بروز بیماری شود.

روش های روتین تشخیص: تهیه اسمیر در رنگ آمیزی گرم و کشت

کشت آن روی محیط های بلاد آگار و شکلات آگار است و برخلاف اکتینومیست های دیگر، محیط کشت مخصوص نیاز ندارند.

کلنی های آن معمولا پنبه ای شکل هستند و گاهی در مرکز دارای فرورفتگی هستند. گاهی بوی نامطبوعی دارند و به رنگ های مختلف مثل زرد،نارنجی و قهوه ای دیده میشود.

در زیر میکروسکوپ به صورت کلاف های شاخه شاخه دیده میشوند که همراه با اشکال کوکسی و باسیل هستند.

با اینکه هوازی اجباری است ولی گاها دیده شده که در شرایط بی هوازی نیز میتواند رشد کند.

 

 

تصاویر مرتبط افزوده می شوند.

 

4 like
Print Friendly, PDF & Email

درباره ی سورین زادحیدر

سورین زادحیدر
مدیر بخش خبری نویسنده بخش ویروس شناسی پزشکی

1
سوال یا نظری دارید؟ بنوبسید

avatar
1 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
1 Comment authors
روشنک داودیان Recent comment authors
  Subscribe  
newest oldest most voted
Notify of
روشنک داودیان
Member

خیلی خوب بود سورین جان ممنون.