آموزش وردپرس
خانه / مقالات / بیوشیمی (تحقیق) / نگاهی بیوشیمیایی به آترواِسکلوروزیس

نگاهی بیوشیمیایی به آترواِسکلوروزیس

هنگامي که رسوبات چربي و ساير مواد در سرخرگ‌هاي بدن تجمع يابد موجب تنگي آن‌ها و دشواری عبور خون مي‌شود که به اين حالت تصلب شريان يا همان آترواسکلروز مي‌گويند. اين وضعيت به گرفتگی سرخرگ‌های قلب و در نتيجه حمله قلبي يا درد قفسه سينه منجر مي‌شود.

وقتي ديوارۀ داخلي سرخرگ آسيب ببيند نوعی از سلول‌هاي خوني به نام پلاکت‌ها‌ در محل‌ صدمه‌ديده گرد هم مي‌آيند؛ رسوبات چربي هم در اين نقاط جمع مي‌شوند. در ابتدا رسوبات فقط شامل هزارها سلول‌ حاوي چربي است؛ اما با پيشرفت اين فرآيند پلاکت‌ها به لايه‌هاي عميق‌تر ديوارۀ سرخرگ حمله می‌کنند و باعث ايجاد زخم و رسوب پلاک مي‌شوند. مشخصه اصلي تصلب شريان تجمع مقادير زياد رسوب چربي است.

مكانيسم اين اتفاق

اين پديده در ٤ مرحله انجام می‌شود:

  1. رگه ‌های چربی1
  2. ضایعات تثبیت شده2
  3. پلاک آسیب پذیر3
  4. پارگی پلاک4 (1)

در مرحلۀ اول چربی‌های موجود در خون، به خصوص LDL، در برخورد با ROS5 که زیر بافت اندوتلیال وجود دارد به شدت اکسید می‌شوند و به LDL اکسیدشده تبدیل می‌شوند. ROS با حمله به قسمت Apo B100 LDL باعث تغییر زنجیرۀ جانبی آمینواسیدها و شکسته‌شدن پیوند پپتیدی می‌شود. گیرندۀ  LDLاکسیدشده با جمع‌آوری قطعات LDL  اکسیدشده باعث القاء وضعیت پیش‌التهابی می‌شود؛ این وضعیت پیش‌التهابی باعث فراخواندن مونوسیت‌ها و عوامل چسبندگی التهابی سلولی مثل ICAM-16 و VCAM-17 و چسبیدن آن‌ها روی بافت اندوتلیال می‌شود. قطعات LDL اکسیدشده و سلول‌های ماهیچه‌ای صاف در کنار هم باعث ترشح  مونوسیت کموتاکتیک پروتئین 81 و عامل تحریک‌کنندۀ تشکیل کلنی مونوسیت9 می‌شوند که هر دو این‌ها باعث تجمع بیش‌تر مونوسیت‌ها در این محل می‌شوند؛ ازطرفی، قطعات LDL اکسیدشده باعث مهار سنتز نیتریت‌اکساید در این سلول‌ها می‌شوند. مونوسیت‌ها به ماکروفاژ تمایز می‌یابند و باعث بیان ژن‌ CD36 و بیان گیرنده‌های زبالهروب10، گیرنده‌های LDL اکسیدشده و گیرنده‌های‌ شبه تول11 می‌شوند. تقابل بین LDL اکسیدشده و CD36 باعث تمایز بیش‌تر مونوسیت به ماکروفاژ می‌شود و افزایش فعالیت ماکروفاژها و گیرنده‌های زباله‌روب باعث جمع‌آوری LDL اکسیدشده می‌شود که نتیجۀ آن تشکیل جسم کف‌آلود12 است .

ذخیرۀ LDL اکسیدشده در جسم کف‌آلود منجر به آپوپتوز و فرایندهای التهابی سلول می‌شود. LDL اکسیدشده باعث رهاسازی فاکتور رشد مشتق از پلاکت‌ها برای مهاجرت و فاکتور رشد فیبروبلاستی برای تکثیر می‌شود که هردوی این فاکتورها باعث ضخیم‌شدن پلاک آترواسکلروز و تشکیل هسته‌ای از جنس نکروز می‌شوند. تقابل بینCD36  و LDL اکسیدشده، تجمع پلاک و پلاک هایی که با بیان گیرندۀ LDL اکسیدشده باعث چسبندگی به اندوتلیال و تسریع رهاسازی ET-113 می‌شوند باعث می شوند سازوکار بافت اندوتلیال به هم  بریزد، سنتز NO سلول متوقف شود و سلول به سمت تولید بیش‌تر پروستاگلاندین‌ها برود.

خلاصۀ همۀ توضیحات بالا به این صورت است که بعد از تجمع مونوسیت و تمایز به ماکروفاژ، این سلول‌ها باعث بلعیدن LDL اکسیدشده و تشکیل جسم کف‌آلود می‌شوند. تجمع این اجسام کف‌آلود لایه‌ای فیبروزی ایجاد می‌کند که روی عضلات صاف قرار می‌گیرد و ماتریکس خارج سلولی آن‌ها را به دام می‌اندازد. سلول‌های زیر این لایۀ فیبروزی به‌خاطر وضعیت نامساعد دچار آپوپتوز می‌شوند و محتویات خود را بیرون می‌ریزند و باعث پاره شدن لایۀ فیبروزی و آزادشدن فاکتورهای ترومبوژنیک و ترومبوز می‌شوند؛ درواقع  نتیجۀ این پدیده یکی از 2 حالت زیر است:

  1. ترومبوز ایجاد می‌شود؛
  2. لایۀ فیبروزی پاره نمی‌شود و در طول زمان ضخیم‌تر می‌شود و قطر رگ را کاهش می‌دهد.

NO  وظیفه مهار تولید عضله صاف را بر عهده دارد. در سلول عادی تعادلی بین تولید ET-1 و NO وجود دارد.   BH414نقش مهمی در سنتز NO ایفا می‌کند؛ زیرا کوآنزیم لازم برای نیتریک‌اکساید‌سنتاز است. ROS داخل سلولی باعث اکسید شدن BH4 و درنهایت مهار سنتز NO می شود؛ درنتیجه NO کاهش و ET-1 افزایش می‌یابد. این به هم ریختن تعادل، یعنی کاهش NO و افزایش ET-1، روی تکثیر عضلۀ صاف رگ اثر می‌گذارد و پیامی برای رشد سلول عضلانی است که خود باعث بدتر شدن آترواسکلوروز می‌شود(2)

پی‌نوشت:

  1. Fatty streak
  2. Established lesion
  3. Vulnerable plaque
  4. Ruptured plaque
  5. Reactive Oxygen Species: گونه‌های فعال اکسیژن
  6. Intra Cellular Adhision Mulcule 1
  7. Vascular Cell Adhision Mulcule 1
  8. MCP-1: Monocyte Chemotactic Protein 1
  9. M-CSF1: Monocyte Colony Stimulating Factor
  10. scavengers
  11. Toll like receptor
  12. Foam cell
  13. اندوتلین 1
  14. تترا هیدروبیوپترین

نویسنده: علیرضا دعاگو

  • دانشجوی کارشناسی ارشد بیوشیمی بالینی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
  • كارشناسي میکروبیولوژی پزشکی

منابع:

  1. Moore KJ, Tabas I. Macrophages in the pathogenesis of atherosclerosis. Cell. 2011;145(3):341-55.
  2. Wu MY, Li CJ, Hou MF, Chu PY. New Insights into the Role of Inflammation in the Pathogenesis of Atherosclerosis. Int J Mol Sci. 2017;18(10).

 

Print Friendly, PDF & Email

درباره ی آثار ارسالی

آثار ارسالی
قوانین و شرایط آثار ارسالی جهت انتشار در وبسایت: 1-مقالات و مطالب ارسالی باید منطبق بر منابع معتبر و به روز علمی باشد. 2- محتوای ارسالی باید مطابقت کامل با قوانین جمهوری اسلامی ایران داشته باشند. 3-رعایت ساختار صحیح نگارشی و علمی باید صورت پذیرد. 4-مقالات و مطالب ارسالی مشخصاً باید توسّط ارسال کننده تهیه و تولید شده باشند . 5-مقالات و مطالب ارسالی منحصراً برای این سایت نوشته شده باشند و انتشار و استفاده قبلی به هیچ صورت نداشته باشند. 6- انتشار مقالات و مطلب سبب تضییع حقوق غیر نگردد. 7-مدیریت سایت در ویرایش ، تغییر ، تکمیل و نهایتاً استفاده به هر نحو آزاد است. 8-مسئولیت ناشی از انتشار محتوای خلاف قوانین ، بر عهده نویسنده و فرستنده اثر می باشد. در صورت پذیرش تمامی قوانین فوق و اطمینان از انطباق کامل مقاله و مطلب خود با قوانین ذکر شده ،جهت انتشار در وبسایت می توانید آثار خود را به منظور بررسی به پست الکترونیک گروه مربوطه به نشانی post@macls.ir ارسال نمایید.نتیجه بررسی، از طریق مکاتبات الکترونیک به اطّلاع شما خواهد رسید.

سوال یا نظری دارید؟ بنوبسید

avatar
  Subscribe  
Notify of